Ngư phủ – câu chuyện thú vị trong Sở Từ

“Ngư phủ”, là tác phẩm được xếp trong “Sở Từ” – tuyển tập thi ca lãng mạn của văn học Trung Quốc. Tương truyền rằng, “Sở từ” là các tác phẩm do Khuất Nguyên sáng tác. Tuy nhiên, ngay khi đọc câu đầu trong câu chuyện “Ngư phủ”, bạn sẽ biết rằng, tác phẩm khó có thể là sáng tác của Khuất Nguyên. “Khuất Nguyên bị đuổi, dạo trên bờ đầm, vừa đi vừa ngâm, vẻ mặt tiều tuỵ, dáng người gầy còm”.

 

8 từ “ vẻ mặt tiều tụy, dáng người gầy còm” không phải là một Khuất Nguyên mà chúng ta tưởng tượng, bởi vì ông luôn kể về mình yêu tắm gội như thế nào, sạch sẽ ra sao. Khuất Nguyên là người vô cùng yêu hoa, yêu cái đẹp đến cực điểm, vì vậy cho dù lúc lạc nạn, ông cũng sẽ không viết về mình như vậy.

Có lẽ, vì cảm động, hoài niệm và cảm thấy bi ai trước cái chết, trước lý tưởng sống thanh bạch của Khuất Nguyên, dân gian nước Sở đã sáng tác nên câu chuyện này, và từ đó được xếp trong loạt tác phẩm Sở Từ.

 

Câu chuyện viết rất hay bởi họ đã sáng tạo một nhân vật thú vị, đó là ngư phủ. Ngư phủ là người đánh cá, sống ở vùng nông thôn, không biết chữ, không được học hành. So với Khuất Nguyên, một người quý tộc, một người yêu cái đẹp, đó là hai người ở hai tầng lớp hoàn toàn khác nhau.

 

Nếu như Khuất Nguyên ở miếu đường, bên cạnh Sở Hoài Vương thì ông không thể gặp ngư phủ.

Một trí sĩ, một quý tộc, một nhà thơ yêu cái đẹp, một khi lạc nạn, ông mới nhìn thấy sự khổ cực của dân gian. Bởi vì trong thơ của Khuất Nguyên có rất nhiều than phiền. Ông luôn than phiền rằng lý tưởng chính trị của mình không được thực thi hay mình không được trọng thị.

 

Ông gặp ngư phủ, ngư phủ đại điện cho một cuộc sống hoàn toàn khác. Ngư phủ phải sống những tháng ngày khó khăn. Nếu như hôm nay không bắt được cá, có lẽ sẽ đói bụng cả ngày. Khuất Nguyên không hề biết cuộc sống như vậy. Có lẽ, đây là một cuộc đối thoại hiếm hoi trong lịch sử văn học Trung Quốc.

 

Sau này, trong các vở kịch, chúng ta hay thấy những trí sĩ khi gặp nạn thường gặp tiều phu hay ngư phủ. Trong tiểu thuyết của Kim Dung cũng thường xuất hiện những nhân vật tiều phu, ngư phủ. Họ mang đến cho chúng ta những trí tuệ nhân sinh, bởi vì đến cuối cùng, Khuất Nguyên trước khi trẫm mình xuống sông đã gặp ngư phủ. Ngư phủ nói với Khuất Nguyên vài câu để thức tỉnh, và có thể Khuất Nguyên không hiểu hoặc không bằng lòng tiếp nhận sự khuyến đạo của ngư phủ. Đoạn đối thoại của 2 người trong câu chuyện dưới đây vô cùng thú vị.

 

Ngư phủ hỏi Khuất Nguyên, ông không phải Tam Lư đại phu ư?

Trong thời Chiến Quốc, Tam Lư đại phu là chức vụ đặc biệt của nhà Sở, chuyên chủ trì việc tế lễ ở đền thờ tổ tiên, và 3 dòng tộc phụ trách việc này chính là các gia tộc họ Khuất, Cảnh và Chiêu.

Tại sao ông lại biến mình trở thành một người như thế này? Ngư phủ có chút kinh ngạc. Ngư phủ hỏi ông. Bởi vì đối với ngư phủ, cho dù cuộc sống có khổ sở như thế nào đi chăng nữa thì cũng phải cố gắng nỗ lực sống. Đó là triết lý sống của ngư phủ.

 

Nhưng đối với Khuất Nguyên nếu như không thể kiên trì với những lý tưởng sống của mình, ông không muốn sống nữa. Và đây chính là cuộc đối thoại giữa 2 triết lý sống hoàn toàn khác nhau và điều này bạn cũng có thể gặp trong cuộc sống bình thường.

 

Khuất Nguyên trả lời: tất cả thế giới quan trường đều tham ô, lạm quyền. Tôi không muốn tham ô, không muốn lạm quyền. Khuất Nguyên cũng rất đau lòng khi ông thấy mình rất tự phụ. Cả thế giới quan trường nước Sở đều rất đục, nhưng ông vẫn kiên quyết là người trong sạch. Khuất Nguyên kiên trì cho lý tưởng sống của mình. Và vì sự kiên trì của mình, nếu không sinh đúng thời đại, thì sẽ rất bị lưu đày, cuối cùng dẫn tới trầm mình xuống sông Mịch La.

 

Khi đối thoại đến đây, Ngư phủ vẫn muốn cứu rỗi Khuất Nguyên, ông không nỡ, không nhẫn tâm, bởi một người yêu cái đẹp đến cực điểm, để bản thân hao gầy tiều tụy thế này, bước tiếp theo có lẽ sẽ trầm mình tự sát. Ông liền nói vài câu để khai thị, khai tâm cho Khuất Nguyên.

 

Ngư phủ bày tỏ: Đừng cố chấp như vậy. Mỗi sự việc đều có góc nhìn khác nhau. Sống và cùng thay đổi với thời đại. Nếu thời đại này tốt thì hãy sống những tháng ngày hạnh phúc. Nếu như thời đại không tốt thì cũng nên thay đổi chuyển hóa bản thân.

 

Và khi đọc hết câu chuyện “Ngư phủ” điều chúng ta cảm thấy vô cùng xúc động, đó chính là : không có đúng hay sai tuyệt đối, mà là 2 thái độ sống khác nhau.

 

Tại sao bạn không đục theo dòng. Tại sao người khác uống say, sao không chạm 1 chút vào bã rượu, đừng để cho mình sạch trong quá. Tại sao lại suy nghĩ nhiều như thế ? Tại sao lại đặt mình ở vị trí cao như vậy? Nếu như nói những lời hoàng đế không muốn nghe, thì sớm muộn cũng bị lưu đày.

 

Ngư phủ khai mở cho Khuất Nguyên, sau đó Khuất Nguyên trả lời:

Tôi tắm xong, gội đầu xong, nếu như quần áo dính bụi thì tôi phải phụi bụi. Thà tôi trẫm thân mình trong sạch để cho cá ăn, còn hơn để phải dính bụi bẩn. Thân thể, sinh mệnh trong sạch này làm sao vùi vào bụi bặm.

 

Ngư phủ khuyên can lần cuối cùng: Nếu như nước sạch thì để giặt mũ áo, còn nếu như nước bẩn thì để rửa chân.

 

Ngư phủ thể hiện triết lý sống mà có lẽ chúng ta phải cần cả đời để thể nghiệm. Khi còn trẻ, bạn nghĩ bạn phải là Khuất Nguyên, rồi dần dần bạn sẽ phát hiện ra làm được điều đó vô cùng khó khăn. Khuất Nguyên và Ngư phủ là hai phần trong cơ thể chúng ta. Có những lúc Khuất Nguyên thắng, có những lúc Ngư phủ thắng, tùy từng thời điểm mà cầu cân bằng. Đó chính là cái hay, cái ý nghĩa của tác phẩm văn học, đó không phải đi đến kết luận rằng chúng ta nên là ai, nên là ngư phủ hay Khuất Nguyên, mà trong chúng ta luôn có 2 phần không ngừng cầu cân bằng.

—————————————————————————————

Lược dịch từ Chương trình Thức tỉnh cái đẹp về Sở từ của Tưởng Huân – ông là họa sỹ, nhà thơ, nhà văn, nhà hoạt động văn hóa nổi tiếng của Đài Loan.

Truyện được trích từ Thivien.net