Trong phần III, chúng ta đã chứng kiến Tô Thức trong bài thơ Thủy điệu ca đầu, bắt đầu biến đổi từ một Lý Bạch thành Đỗ Phủ, ông dành sự quan tâm lớn nhất đối với đời, với người; một tình yêu phổ thế bắt đầu được xây dựng từ đây. Có lẽ vì thế mà bài Thủy điệu ca đời vẫn được truyền xướng đến ngày nay.
Và bây giờ chúng ta sẽ nói về Tô Thức sau 40 tuổi trải qua nỗi thống khổ lớn nhất trong cuộc đời.
Ở phần đầu, chúng ta đã từng nhắc tới Tô Thức năm 19 tuổi, 20 tuổi kết hôn, sau đó vào kinh dự thi. Tài khí vang danh và đỗ đệ nhị nhưng sau đó ông cũng biết đáng lẽ ra bản thân đỗ trạng nguyên. Và ông cũng biết chủ khảo quan cầm khảo quyển của mình, cho hoàng đế xem. Chắc chắn ở thời điểm 20 tuổi khi đó, Tô Thức đương nhiên sẽ rất đắc ý, nhưng đừng quên sau đắc ý sẽ vong hình.
Tô Thức khi đó không hiểu tại sao mình đỗ đệ nhị phải được làm quan trung ương, nhưng cứ mỗi lần bị điều làm quan thì đều điều đến những địa phương xa xôi mà người khác không muốn đến.
Có một số người rất có tài hoa, nhưng tài hoa đó cũng là trở ngại lớn nhất của họ. Khi còn trẻ, Tô Thức sống vô cùng tiêu dao, hào sảng nhưng không ngờ rằng sự tiêu dao của mình, chính là mối hận của người khác. Cho đến những năm về già, Tô Thức cũng vẫn chưa hiểu.
Ông bị biếm đi Quảng Châu, Huệ Châu, ông đều viết thư cho bằng hữu, kể rằng: mọi người có biết quả vải của Quảng Châu ngon như thế nào không? Và ông viết một bài thơ:
日啖荔枝三百颗 但愿长作岭南人。
Nhật đạm lệ chi tam bách khỏa, đãn nguyện trường tác lĩnh nam nhân.
Bởi vì quả vải rất ngon nên tôi nguyện cả đời làm người Lĩnh Nam.
Ngay cả khi bị hạ phóng đến đó nhưng ông vẫn rất vui, vì vậy Hoàng đế đương nhiên càng tức khí, rõ ràng ta điều ngươi đến Quảng Châu, mà ngươi còn vui vẻ ăn quả vải. Sau đó thì lại điều ông đến đảo Hải Nam.
Tô Thức dường như không bao giờ hiểu trong một xã hội nào đó, sự vui vẻ của bạn khiến cho người khác đố kỵ, ganh ghét, và cuối cùng thậm chí là ám hại.
Bạn chỉ mong sống những tháng ngày vui vẻ nhưng ai cũng muốn hãm hại, bởi vì bạn sống quá tốt.
Điều tôi cảm thấy bi thương bởi vì chúng làm sao không thể giống như Tô Thức trong Điệp luyến hoa để tận hưởng niềm vui của người khác. Nếu như bạn khen người khác đẹp thì lúc đó bạn cũng trở nên đẹp. Tô Thức muốn thay đổi một ý niệm gì đó, mong muốn mọi người cùng nhau chia sẻ niềm hạnh phúc của tuổi thanh xuân, chứ không vì ganh tị mà dẫn đến hãm hại.
Sau đó, Tô Thức bị hãm hại vào năm Thần tông nguyên phong nhị niên, 1079. Chúng ta gọi đó là ô đài thi ngục. Tại sao lại gọi là ô đài, đài chính là cơ quan bộ vị thời Tống, nơi quản lý tư pháp. Có người phạm tội, đặc biệt là quan viên cấp trung ương phạm tội, thì sẽ bị giam tại nơi đó. Nơi đó có rất nhiều cây bách cổ thụ, trên cây bách có con quạ đen (ô nha) vì vậy gọi ô đài.
Và bởi vì viết thơ mà bị giam vào ngục, nên gọi là ô đài thi ngục.
Tô Thức bị giam cầm ở đây 100 ngày và hàng ngày đều bị thẩm vấn, vì họ cho rằng, câu thơ này thì châm biếm đến triều đình, câu thơ kia châm biếm hoàng đế, hay tân pháp.
Tô Thức có viết 1 bài thơ miêu tả cây tùng có cái gốc rất đẹp, cắm rẽ rất sâu trong đất, chính là lão long nhập địa. Câu này bị lôi ra nói rằng Long chính là hoàng đế, có phải chăng đang nguyền rủa hoàng đế phải chết. Chúng ta cảm thấy, đáng sợ khi ngay cả tác phẩm văn học còn bị kiểm soát đến mức như vậy.
Tô Thức trong ngục tù vô cùng đau khổ, và ông nghĩ rằng chắc chắn là mình sẽ chết. Vì vậy, ông có viết một bài thơ tuyệt mệnh. Câu nổi tiếng nhất trong bài thơ đó là:
是处青山可埋骨， 他年夜雨独伤神
Tôi ở trong này không biết bên ngoài ra sao, nhưng qua khung cửa sổ tôi nhìn thấy ngọn núi xanh, có thể chôn sau khi tôi chết.
Còn nhớ năm đó, chúng ta 18,19 tuổi cùng nhau tham gia khoa cử, bên ngoài trời mưa, có chút cảm thương, thi đỗ rồi làm quan, huynh đệ chia ly ở hai nơi khác nhau, sau đó cuối cùng thì phải gặp phải sự thống khổ này.
与君世世为兄弟，又结来生未了因
Tình cảm sâu đậm như vậy, hi vọng kiếp sau vẫn có thể làm huynh đệ.
Chúng ta cảm thấy vô cùng xúc động bởi khi cuộc đời đã đi đến cuối cùng rồi, lưu lại tuyệt mệnh thi, nhung nhớ khôn nguôi chính là em trai thân thiết nhất.
Vì vậy, chúng ta có thể nhìn thấy những kẻ ám hai nổi tiếng trong lịch sử Hà Chính Thần, Lý Định, Thư Đinh, nói ông 愚弄朝廷 妄自尊大 : ngu lộng triều đình, vong tự tôn đại. Tám từ, tội danh của ông là tám từ đó, vô cùng hoang đường.
Dùng tám từ trên để nêu tội danh của một văn nhân, và kết tội chết. Đó không phải là pháp luật, nó biến thành một dạng ám hại vô cùng kì lạ đối với con người.
Tại sao không hào phóng, rộng mở, tự tin mà tận hưởng những bài thơ tuyệt đẹp như Điệp Luyến Hoa, Giang Thành Tử, Thủy điệu ca đầu, chiêm ngưỡng tài năng của một văn nhân xuất sắc như vậy, nhưng cuối cùng thì nói Tô Thức ngu lộng triều đình, vong tự tôn đại.
Trong bài thơ tuyệt mệnh này, trước khi nhắc đến em trai, Tô Thức có nhắc tới hoàng đế, bằng câu mở đầu:
圣主如天万物春。
Thánh chủ như thiên vạn vật xuân.
Vì là thơ tuyệt mệnh, nên nhất định Hoàng đế sẽ đọc, nên ngay khi mở đầu, Tô Thức có lời thơ hơi chút xu nịnh.
Hoàng đế như trời, trời nên bao dung, bao bọc sinh mệnh con người, tại sao lại hãm hại, phán tội chết cho tôi.
Khi mới đọc câu thơ này, tôi thấy Tô Thức không có dung khí, chết thì chết, tại sao lại nói 圣主如天万物春Thánh chủ như thiên vạn vật xuân. Nhưng, đứng trước thời khắc cuối cùng của cuộc đời, Tô Thức có rất nhiều cảm khái, và vẫn khát khao được sống, cho dù sống một cách thấp hèn. Bởi ông không chỉ nghĩ đến bản thân, mọi người có thể thấy điều này trong phần tiếp theo của bài thơ:
身后牛衣愧老妻
Thân hậu ngưu y quý lão thê
Tôi nghĩ rằng, tôi chết cũng không sao, và ở đây, ông dùng một điển cố: một người nghèo đến độ không có cái gì để sống, và lấy những cọng cỏ trong chuồng bò đắp lên người che thân, gọi là ngưu y.
Ông nói rằng, sau khi tôi chết thì nàng phải vất vả rồi.
十口无归更累人
Thập khẩu vô quy canh lụy nhân.
Bởi vì khi tôi chết đi, cả nhà mười miệng ăn sẽ phải trông cậy vào nàng. Ở đây, Tô Thức đã nói thành lời xin lỗi thê tử.
Và câu thơ 眼中犀角真吾子 Nhãn trung tê giác chân ngô tử
Câu thơ này có nhiều lý giải, tuy nhiên trong Tô Đông Pha truyện của Lý Nhất Băng có nói tới Tô Thức có một người con bị ngơ ngẩn do Vương Nhuận Chi sinh ra. Và ở đây Tô Thức muốn an ủi vợ , đừng nói đứa bé ấy ngốc nghếch, đôi mắt giống như sừng tê giác, rất giống tôi, thật sự là con trai tôi.
Phải chăng điều khiến chúng ta xúc động nhất ở Tô Thức chính là sự bao dung và bi mẫn trước con người . Ông luôn nhìn thấy, gánh chịu những gì đau thương nhất. Nếu như, người vợ đầu tiên Vương Phất có bài thơ Giang Thành Tử, dường như Vương Nhuận Chi không được viết riêng một bài thơ nào. Vì vậy, người vợ thứ hai đảm đương sự chua xót của cuộc đời, có lẽ là phần thống khổ nhất.
Và sau đó, ông dặn dò 桐乡知葬浙江西
Khi làm quan ở Hàng Châu, ông có cho xây đê phòng, vì lão bách tính sống vô cùng khổ cực vì bị ngập nước.
Ông cho xây dựng công trình thủy lợi đê phòng giúp dân, và sau khi làm xong, với cảm xúc của một văn nhân, và ông thương thảo với bách tính rằng, chúng ta có nên trồng 1 cây liễu, một cây đào trên đê phòng hay không, và ngày nay chúng ta có một thẳng cảnh tuyệt đẹp – Trên có thiên đường, dưới có Tô – Hàng.
Tô Đông Pha đi đến đâu thì sẽ có một phong cảnh đẹp ở đó. Mọi người đều nói đến đảo Hải Nam thì chắc chắn sẽ chết, bởi ở thời điểm bấy giờ, đó là một hoang đảo, và ngay khi xuống thuyền, Tô Đông Pha đã cầm bút viết Thiên nha hải giác ( chân trời góc biển).
Và vì phần bình về “Hàn thực thiếp” do bác Tưởng Huân nói khá dài, nên Tiếng trung chậm rãi xin phép sẽ lược dịch tiếp vào thứ 4 tuần sau, mời quý độc giả đón đọc.
Có 0 bình luận