GÓC CUỐI TUẦN : BÌNH GIẢNG HỒNG LÂU MỘNG – PHẦN 6

GÓC CUỐI TUẦN : BÌNH GIẢNG HỒNG LÂU MỘNG – PHẦN 6.

Xin phép, mỗi cuối tuần Ad sẽ biên dịch một đoạn bình về tác phẩm Hồng Lâu Mông của Tưởng Huân – bác là họa sỹ, nhà thơ, nhà văn, nhà hoạt động văn hóa nổi tiếng của Đài Loan.

Bác đã bình giảng chi tiết về Hồng Lâu Mộng trong khoảng 4 năm tại Cao Hùng và được ghi âm và ghi hình lại.

3 năm trước đây, Ad được nghe và cảm thấy vô cùng xúc động và hạnh phúc vì được hiểu kỹ hơn về Hồng Lâu Mộng. Ad xin phép được dịch và lược dịch những trích giảng hay (theo quan điểm cá nhân của Ad).

Phần truyện trích trong Hồng Lâu Mộng – nhà xuất bản Văn học năm 2007



Và cũng xin phép bày tỏ vì kiến thức và hiểu biết còn mỏng, và phần lược dịch còn nhiều thiếu sót, kính mong quý bạn độc giả cùng đọc, góp ý cùng.

…………………………………………….

Vị quan mới nhậm chức chính là Giả Vũ Thôn. Ở trong kiệu, Giả Vũ Thôn cũng nhìn thấy nha đầu đi mua chỉ. Ông đã ngay lập tức nhận ra đó là nha đầu nhà Chân Sĩ Ẩn – người con gái khi đó đã ngoái đầu nhìn lại ông, người đã sớm nhận ra ông là một bậc anh hùng từ thuở hàn vi. Vì thế, đối với Giả Vũ Thôn mà nói, mối lương duyên ấy thật là khó quên.

Nhưng vừa mới đến địa phương nhậm chức thì không thể hành sự đường đột. Vả lại, Giả Vũ Thôn còn có một lý do rất hợp lý để tìm đến gia đình họ Chân. Nguyên năm trước, Chân Sĩ Ẩn là ân nhân, đã giúp 50 lạng bạc để Giả Vũ Thôn lên kinh dự thi. Vì vậy, đêm đó, Vũ Thôn sai tên công sai đến tìm nhà họ Chân.

“Tên công sai đến nói to: “Mời ngay ông Chân ra đây”.

Phong Túc cười nói: Tôi họ Phong chứ không phải họ Chân, chỉ có rể tôi là họ Chân. Và tên công sai nói, chẳng biết anh là chân hay giả gì hết, tôi cứ dẫn anh về hầu quan”.

Sau khi Phong Túc đi rồi, trong nhà mọi người vô cùng lo lắng, không biết có chuyện gì?

Đến canh hai, Phong Túc trở về vui mừng hớn hở vì được quan cho hai lạng bạc, và kể lại đầu đuôi câu chuyện rằng quan mới là người bạn cũ với con rể, rồi ông kể chuyện con rể ra sao, đã bị lạc mất con gái như thế nào rồi cả chuyện nhà bị cháy, bán điền sản. Nghe xong thì quan thương cảm một hồi, và hứa sẽ tìm giúp Anh Liên.

Sau khi hỏi thăm ân nhân họ Chân, rồi chuyện con gái họ Chân, Giả Vũ Thôn cho Phong Túc về nhà. “Và hôm sau, lại sai người mang hai gói bạc, bốn tấm gấm đến tạ ơn vợ nhà họ Chân, và đưa một phong thư kín cho Phong Túc, nhờ nói với vợ họ Chân xin cưới Kiều Hạnh làm vợ hai”.

Việc xin cưới này đương nhiên không thể để cho người khác biết được, nên Giả Vũ Thôn rất cẩn trọng viết thư kín cho Phong Túc. Bởi Vũ Thôn là một vị quan mới đương nhiệm, thời điểm vô cùng nhạy cảm nên phải xử lý khéo léo. Trong lời kể của tác giả dẫn ta tới những tình tiết nhân tình nhỏ nhặt, nhưng cũng dần hé lộ tâm cơ của Giả Vũ Thôn.

“Ngay đêm hôm ấy, Phong Túc thuê một chiếc kiệu nhỏ đưa Kiều Hạnh vào dinh quan huyện”.

“Nói đến Kiều Hạnh là người năm trước đã ngoảnh lại nhìn Giả Vũ Thôn, chỉ một cái nhìn ngẫu nhiên mà thành ra một đoạn kỳ duyên, đó là một việc không ngờ”.

A hoàn này chính vì một cái ngoảnh đầu mà cả vận mệnh thay đổi. Tác giả ở đây có dụng ý nói rằng, có rất nhiều việc không phải con người cố ý mà sắp xếp được, có rất nhiều cơ duyên trong sự vô ý, bạn sẽ không thể nào hiểu được thiên cơ bên trong.

“May sao mệnh và vận đều tốt, về với Vũ Thôn mới có một năm, Kiều Hạnh đã sinh được một con trai, lại nữa năm sau, vợ cả Vũ Thôn ốm chết, Vũ Thôn đưa nàng lên làm chính thất”.

Đọc đến xin ngừng lại một chút, liệu sau này, chúng ta có nên ngoảnh lại nhìn người ta thêm một cái nữa không? ;)).

Trước kia, người phụ nữ sinh được con trai là việc rất hệ trọng bởi gia đình chỉ dựa vào người con trai, và địa vị của người phụ nữ trong gia đình cũng chỉ đều trông vào con trai mà thôi.

Người phụ nữ sau khi kết hôn, bản thân không có thân phận gì cả. Chúng ta không hề biết tên vợ Chân Sĩ Ẩn là gì, chỉ gọi là họ Phong 封氏( âm hán việt là Phong Thị là cách xưng hô đàn bà lấy họ Cha thêm chữ Thị phía sau). Chỉ khi người phụ nữ sinh được con trai, thì mới có danh phận trong thờ cúng. Nếu không sinh con trai thì sẽ không được vào trong tông từ. Và ở đây, Kiều Hạnh vận mệnh thay đổi sau khi sinh con trai. Sau đó thì Kiều Hạnh cũng không xuất hiện nữa.

“Vũ Thôn tuy tài giỏi, được bổ làm tri phủ, tuy nhiên tính tham tàn, lại cậy tài khinh nhờn người trên”.

Một người không biết làm quan, cho dù có tài đến đâu cũng không thể tồn tại lâu ở chốn quan trường. “Nhận chức chưa đầy hai năm, Vũ Thôn bị quan trên lừa chỗ hớ, dâng sớ lên vua. Vua giận cách chức, Vũ Thôn tuy trong lòng hổ thẹn, nhưng ngoài mặt không có tí gì oán hận, vẫn vui vẻ như thường”.

Cũng từ đây, Giả Vũ Thôn bắt đầu hiểu ra. “Sau khi bàn giao xong, Vũ Thôn thu xếp gia quyến về quê rồi một mình ngao du những nơi thắng cảnh”.

Điểm này có chút giống như vĩ nhân hạ dã, không làm quan thì đi ngao du khắp nơi. Nhưng Vũ Thôn không chỉ có đi ngao du, mà mượn cớ ngao du, để thám thính cơ hội trở lại làm quan. “Đến Duy Dương, Vũ Thôn được biết quan Diêm chính mới bổ đến năm nay là Lâm Như Hải”.

Tác giả không thích Nho giáo, bởi vì các bậc trượng phu nhà nho thường vui buồn không thể hiện, ngoài mặt thì thể hiện vô lo vô nghĩ, kỳ thực phía sau đều ẩn chứa nỗ lực cầu quan. Nên trong cách viết theo như cách nói ban đầu tác phẩm như gương ấy, thì tính cách của Giả Vũ Thôn cũng dần dần thể hiện ra theo đúng cách của người nho giáo.

Từ Giả Vũ Thôn dẫn tới một nhân vật vô cùng quan trọng, đó chính là Lâm Đại Ngọc. Lâm Đại Ngọc chính là cây Giáng Châu được hòn đá thiêng tưới nước cam lộ chăm bón. Để báo ân bón tưới, nên nguyện lấy nước mắt để trả ơn hòn đá thiêng. Cô đã hạ phàm, đầu thai chuyển thế, nay đã 5 tuổi.

Cha của cô là “Lâm Như Hải, là thám hoa khoa thi trước, được thăng chức Lan đài tự đại phu, và được hoàng đế bổ nhiệm làm Tuần diêm ngự sử”. Tuần diêm ngự sử là chủ quản ngành muối Giang Nam, là chức quan thường do người thân tín nhất của hoàng đế đảm nhận. Ông tổ của Lâm Như Hải đã được phong tập tước hầu, và đã thế tập đến đời thứ năm. Theo lệ tập tước chỉ có ba đời, nhưng vì hoàng đế long ân thịnh đức, đã đặc cách gia ân.

Quý tộc ngày xưa có hai dạng, một dạng là dựa vào thế tập, chính là tằng tổ phụ, tổ phụ có công, là nguyên lão khai quốc, thì sẽ có quan vị thế tập.

Một dạng khác dựa vào năng lực bản thân để tham gia khoa cử. Lâm Như Hải là thế gia, là thế tập, nhưng ông cũng tự thi đỗ làm quan. Tác giả đánh giá cao Lâm Như Hải như vậy, một mặt nói ông là tử đệ của thế gia, có dòng máu quý tộc, một mặt khác lại thi đỗ thám hoa. Điều này cũng điểm đến xuất thân phi phàm của Lâm Đại Ngọc. Bởi là người của thế giới thần tiên đầu thai thì cũng không thể chọn bừa gia thế được.

Sau đó, tác giả nhắc tới gia đình Lâm Như Hải “”chỉ tiếc họ hàng không thịnh vượng, con cháu hiếm hoi. Như Hải đã bốn mươi tuổi, có một con trai lên ba mới chết năm ngoái. Chỉ có vợ cả họ Giả sinh được một con gái”” – vợ cả họ Giả – chính là nhân vật đầu tiên trong Vinh quốc phủ xuất hiện.

“Vợ cả họ Giả sinh một con gái, tên gọi là Đại Ngọc, mới lên năm. Vợ chồng nâng niu con như hòn ngọc trên tay, mà thấy con thông minh tuấn tú, Như Hải cho con đi học như con trai”.

Vừa hay, khi đó, Giả Vũ Thôn biết quan Diêm chính muốn đón thầy cho con gái học. Vũ Thôn liền nhờ bạn tiến cử, tìm kế yên thân.

Trong bản gốc tiếng Trung, tác giả dùng từ西宾, âm hán việt dịch là tây tân, khách quý phía tây. Trong tiếng Trung, 东 đông chính là chủ nhân, mời thầy giáo đến chính là khách quý, sẽ mời ngồi phía tây, vì vậy 西宾 – khách quý phía tây chính là thầy giáo.

Thời xưa, con gái thì không thể đến học đường được vì nam nữ thụ thụ bất thân. Nếu muốn học thì sẽ mời thầy giáo đến nhà dạy.

Những người thầy giáo này thường là những nho sĩ tạm thời chưa làm quan. Bởi vì trước đây, người đi học thi đỗ để làm quan. Và điều quan trọng hơn, là những gia đình mời các thầy giáo đến dạy, đều là những quan viên trọng yếu, và các nho sĩ đều có thể nhân cơ hội này mà được tiến cử. Vì vậy, như Giả Vũ Thôn nhìn qua thì vô ý nhưng kỳ thực đã thăm dò kĩ lưỡng, bởi vì trong sách có cụm từ 谋了进去 mưu để vào được, tìm kế yên thân.

Và câu chuyện đã nhắc tới nhân vật vô cùng quan trọng – Lâm Đại Ngọc. “Cô học trò này vừa bé vừa yếu, thời giờ học không hạn định nhiều ít. Thấm thoát đã hơn một năm, không ngờ mẹ cô học trò là Giả phu nhân ốm chết. Vũ Thôn định thôi dạy đi tìm việc khác, nhưng Như Hải vẫn muốn con đi học, nên cố giữ lại. Gần đây vì quá thương xót, lại vốn yếu người sẵn, nên bệnh của cô lại phát, phải nghỉ học luôn. Vũ Thôn ăn xong lại ra ngoài chơi, vui chân đến một chỗ non nước quanh co, rừng trúc xanh tốt, lờ mờ thấy đằng xa có một tòa cổ miếu”。

Trước đây, trong giấc mộng Chân Sĩ Ẩn nhìn thấy tấm biển lớn, muốn đi vào. Bây giờ, Giả Vũ Thôn lưu lạc giữa chốn nhân gian, bị cách chức, nhìn thấy một tòa miếu, trên miếu có biển đề Trí thông tự.

Phàm khi trong Hồng Lâu Mộng xuất hiện miếu, kỳ thực đều mang ý nghĩa đến điểm hóa con người. Điều thú vị ở đây, Chân Sĩ Ẩn sau khi nghe xong Hảo liễu ca thì liễu ngộ rồi, còn Giả Vũ Thôn thì chưa. Ông vẫn nhất tâm muốn làm quan, nên đương nhiên là không hiểu. “Nhìn thấy cạnh cửa có đôi câu đối cũ nát:

Sau mình còn chỗ, không lùi bước;

Trước mắt cùng đường, muốn ngoảnh đầu”.

Câu đối này phải chăng muốn nói rằng, nơi tuyệt vọng cuối cùng của con người chính là nếu như bạn cho mình còn chỗ để lùi lại thì sẽ không đến mức tuyệt vọng. Và nếu như phía trước không còn đường nữa thì bạn quay đầu chính là bờ.

“Vũ Thôn xem xong câu đối thì muốn vào trong biết chừng trong đó có vị tu hành đắc đạo cũng nên. Nhưng kết quả thì thấy một vị sư già lọm khọm đương nấu cháo. Lúc nói chuyện thì thấy vị sư vừa lòa vừa điếc, răng rụng, lưỡi cứng, hỏi một đằng, trả lời một nẻo”.

Vũ Thôn chán ngán trở ra. Ở đây có một sự đối tỉ thú vị, tất cả các nhân vật điểm tỉnh người khác trong Hồng Lâu Mộng, đều là trọc đầu, chân khiễng, áo rách…. Nhưng đến khi lĩnh ngộ rồi, bạn mới biết những người này giống như bát tiên vậy.

Vũ Thôn bước vào miếu đường, dường như tiếp nhận một sự lĩnh ngộ, kỳ thực trong tâm không lĩnh ngộ thì tất cả những gì ông nhìn thấy chỉ là mơ hồ, chỉ là một vị sư hỏi một đằng, trả lời một nẻo mà thôi. Vũ Thôn chán ngán trở ra, đến một hàng rượu, và gặp một người quen cũ tên Lãnh Tử Hưng 冷子兴 (một người có ánh mắt lãnh đạm bàng quan nhìn hưng vong chốn trần gian). Lãnh Tử Hưng đóng một vai quan trọng, là người giới thiệu Vinh quốc phủ cho Giả Vũ Thôn nghe.