Tìm hiểu cụm từ 岁月静好 Tuế nguyệt tĩnh hảo

Chỉ vài tháng trước đây thôi, chúng ta vẫn hớt hải lo lắng với tiêm, phòng tránh dịch Covid. Và giờ đây, cuộc sống đã quay trở lại nhịp điệu bình thường, chúng ta mới cảm thấy, những ngày tháng an định mới trân quý biết bao.

Hôm nay, Tiếng Trung chậm rãi xin phép được giới thiệu tới quý bạn cụm từ 岁月静好Tuế nguyệt tĩnh hảo – năm tháng an tĩnh, hòa hảo.

Chữ tĩnh đặt trước chữ hảo, là một chữ rất đẹp, bởi bạn thử nghĩ xem thế nào là hảo, thế nào là tốt.

Tiền tài là tốt, danh vọng là tốt, còn chữ tĩnh hảo chính là cuộc sống an tĩnh, yên bình, không có bệnh tật, tai ương.

Và khi tìm hiểu kĩ hơn, Tiếng trung chậm rãi mới biết rằng, chữ 静好dường như xuất hiện lần đầu tiên là trong bài thơ “Nữ viết kê minh”- tuyển tập Kinh thi.

Bài thơ là bài hát dân gian được lưu truyền rộng rãi ở nước Trịnh thời Chu, cách đây khoảng 2000 năm lịch sử. Bài thơ thể hiện khát vọng được sống những năm tháng tĩnh hảo bên nhau đến đầu bạc răng long của một cặp phu thê.

Tiếng Trung chậm rãi xin phép được giới thiệu một đoạn lớn trong bài thơ này.

Bài thơ bắt đầu bằng câu:

女曰鸡鸣，士曰昧旦。

Nàng nói: gà gáy,

Chàng nói: trời gần sáng rồi.

Bài thơ mở đầu bằng một cuộc đối thoại của một cặp phu thê.

Nàng nói: gà gáy rồi, dạy đi làm thôi, còn chàng thì lại nói: trời đang tờ mờ sáng. Bài thơ sử dụng hai âm điệu giản dị mà xúc tích. Đoạn đối thoại này diễn ra ở trong phòng riêng, vẽ lên một khung cảnh rất riêng tư mà vô cùng ân ái của một cặp phu thê.

Và có lẽ sau đó nàng kêu chàng dậy mà xem, và chàng tỉnh dậy:

子兴视夜，明星有烂。

Thì chàng hãy dạy để xem đêm như thế nào.

Sao mai đã mọc sáng lấp lánh,

Chàng tỉnh dậy, nhìn ra ngoài, bầu trời vẫn đầy sao, hoặc có người nói, đó có lẽ là những ánh sáng tờ mờ le lói xuất hiện rạng sáng. Dù được hiểu theo nghĩa như thế nào, thì đây cũng là những vần thơ rất đẹp, vẽ lên khung cảnh vô cùng thơ mộng buổi đêm đầy sao.

将翱将翔，弋凫与雁。

Tương ngào tương tường,

Dực phù dữ nhạn

Chàng phải ngao du,

Để bắn chim phù và chim nhạn.

Và cuộc đối thoại của chàng nàng kết thúc, có lẽ chàng và nàng tỉnh dậy cùng nhau đi làm. Chàng đi săn bắn, nàng thì đi hái dâu, họ ngước nhìn lên bầu trời, thì thấy đôi chim đang bay liệng. Và chàng giương tên để bắn chim phù và chim nhạn.

弋言加之，与子宜之。

宜言饮酒，与子偕老。

琴瑟在御，莫不静好。

Chàng bắn tên rất trúng (vào chim phù chim nhạn đem về),

Thì em lo những món ăn ngon, thích nghi với nhau cho chàng dùng.

Phải cùng uống rượu,

Và hẹn cùng chàng sống với nhau đến già.

Đàn cầm sắt đang hoà điệu để hầu tiệc chúng ta,

Thì yên tịnh và hoà hảo lắm.

Một cặp phu thê đi săn bắn, bắt được mồi, cùng nhau thưởng thức với rượu, và hi vọng có thể sống những tháng ngày như thế với nhau đến đầu bạc, răng long; có lẽ chỉ có trong dân ca mới biểu đạt sống động cuộc sống thường ngày đến vậy.

与子偕老。Dữ tử giai lão, sống cùng chàng tới đầu bạc – 2000 năm sau, cũng chẳng còn có nguyện vọng nào tuyệt vời hơn thế với những cặp phu thê.

Và có lẽ chỉ có dân ca mới cất lên tiếng hát ca ngợi nguyện vọng bình dân và giản dị như vậy.

Cuộc sống an định rồi, có đồ ăn, rượu uống, có cầm, có sắt cùng hòa điệu thì yên tịnh và hòa hảo lắm.

Người dịch xin phép được kết thúc bằng câu thơ莫不静好mạc bất tĩnh hảo, với lời chúc cho chúng ta có thể tận hưởng những ngày tháng an tĩnh, hòa hảo bên người thương và gia đình.

——————————————–

Trích dịch nghĩa: Thi viện.

Nội dung được lược dịch từ phần bình giảng văn học Trung Quốc – Tưởng Huân